Kes / Biç #14

29 Ağustos’ta Cüneyt “Cünort” Bolak aramızdan ayrıldı. Bu bölüm onun için var.

Şimdi senin hakkında geçmiş zaman kullanmamız gerekiyor ya… İnsan dilinin en berbat icatlarından biri bu olabilir.

Program Lee Morgan’ın “Since I Fell for You” yorumuyla açılıyor. Morgan parçayı 18 Kasım 1957’de, henüz 19 yaşındayken Rudy Van Gelder’ın Hackensack’teki stüdyosunda kaydetti. Yanında Sonny Clark, Doug Watkins ve Art Taylor vardı. Kayıt daha sonra Candy albümünde yer aldı. Morgan burada trompetiyle aslında 1945 tarihli bir Buddy Johnson şarkısını söylüyor. Sözler ortadan kalkmış ama şarkının söylediği şey pek değişmemiş: Birine âşık olduğundan beri düşüştesin dostum.

Ardından Chris Isaak’ın “Forever Blue”su geliyor. Programda duyulan çıplak akustik versiyonu 2006 tarihli Best of Chris Isaak seçkisinde yayımlandı. Birlikte gittiğimiz Harbiye Açıkhava konseri geliyor aklıma. Sen içeriden video gönderiyorsun, ben çimlerde yatmış dışarıda gökyüzüne bakıyorum.

Sonra çok genç bir Elvis Presley var. “Blue Moon (Take 9/M)”, Elvis’in henüz dünyayı Elvis olmaya ikna etmediği günlerden. Kayıt büyük ihtimalle 15–19 Ağustos 1954 arasında Memphis’teki Sun Studio’da yapıldı. Richard Rodgers ve Lorenz Hart’ın yıllar içinde sayısız kez yorumlanmış standardı, Elvis’in elinde neredeyse iskeletine kadar soyulmuş durumda. Yıllarca yayımlanmadan kalan bu dokuzuncu take, bugün 1953–55 Sun kayıtlarını bir araya getiren A Boy From Tupelo arşivinde bulunuyor. Elvis’e özel bir düşkünlüğün yok, biliyorum. Ama bu kayıt bizi bizden almaz mıydı?

Billie Holiday’nin “Gloomy Sunday” kaydı 7 Ağustos 1941 tarihli. Rezső Seress’in 1933’te bestelediği şarkının etrafında zamanla, onu dinleyen insanların intihar ettiği ve bu yüzden dünyanın çeşitli yerlerinde yasaklandığına dair devasa bir şehir efsanesi oluştu. Hikâyelerin çoğunun doğrulanabilir bir temeli yok. Gerçek olan şu: BBC, Holiday’nin sözlü yorumunun savaş zamanı moraline zarar verebileceğini düşünerek yayından men etmişti. Kayıt, yasaktan çok daha uzun yaşadı. Lady Day olmadan biz ne olurduk sanki?

Dizzy Gillespie’nin “Incantation”ı bizi 1977 tarihli Free Ride albümüne götürüyor. Lalo Schifrin imzalı parça, Gillespie’nin bebop tarihindeki yerinden çok daha başka bir tarafını, elektrikli ve orkestral 70’ler dünyasına ne kadar rahat girebildiğini hatırlatan kayıtlardan biri. Hastanede bebop dinlersen daha bop olur musun denemeleri…

Ardından 90’ların ortası Londra’sına, London Funk Allstars’ın “Knee Deep in the Beats”ine geçiyoruz. Ninja Tune, parçayı 1 Temmuz 1996’da aynı adlı bir 12” olarak yayımladı. Breakbeat, funk, hip hop ve sample kültürünün birbirine karıştığı Ninja Tune evreninin tam göbeğinden bir kayıt.

Aynı yılın başka bir ucundan The Roots’un “Episodes”ı geliyor. Illadelph Halflife, 24 Eylül 1996’da yayımlandı ve “Episodes” albümün altıncı parçasıydı. The Roots’un canlı enstrümantasyonla hip hop arasındaki sınırı giderek daha fazla bulandırdığı dönemin kayıtlarından. Parçadaki kusurlu kelimeleri kayıt sırasında sansürlemeye çalışıyorum. Evin yanındaki inşaat da beni sansürlemeye çalışıyor; kafamın içindekileri duymakta zorlanıyorum.

Sonra kayıtların arasında başka türlü duran bir ses beliriyor: Cünort’un “Speeding Motorcycle”ı. Daniel Johnston’ın şarkısı. 25 Ekim 2025’te “ALOUD” isimli sergimin açılışı için çaldığın ve söylediğin kayıt bu. Hakkında söylenebilecek bütün müzikolojik bilgilerden daha önemli bir bilgi içeriyor: I will always lofi you.

Arkasından gelen Charlie “Bird” Parker’ın “Lover Man”inin de kaydın kendisinden ayrı düşünülemeyen bir hikâyesi var. Parker, parçayı 29 Temmuz 1946’da Los Angeles’taki C.P. MacGregor stüdyosunda Howard McGhee, Jimmy Bunn, Bob Kesterson ve Roy Porter’la kaydetti. “Dünyanın en güzel öten kuşu” dediğin Parker’ın fiziksel ve zihinsel olarak son derece kötü durumda olduğu meşhur Dial seanslarından biri. O gün “Max Making Wax”, “Lover Man” ve “The Gypsy” kaydedildi. Parker’ın en kırılgan kayıtlarından biri olarak kalan “Lover Man”de kusursuzluk değil, bir insanın o anda orada bulunmasının sesi var.

John Coltrane Quartet’in “Wise One”ı 27 Nisan 1964’te Van Gelder Studio’da kaydedildi. Coltrane’in yanında McCoy Tyner, Jimmy Garrison ve Elvin Jones vardı. Parça birkaç ay sonra Crescent albümünde yer aldı. Bu tarih ayrıca önemli: A Love Supreme aynı yılın Aralık ayında kaydedilecekti.

Sonra dokuz dakika boyunca The Cure’un “The Same Deep Water as You”su. Yağmur ve fırtına sesleriyle başlayan şarkı, albümün zaten karanlık olan ikinci yarısında iyice suyun altına iniyor. Robert Smith, o dönem kendisinden “Just Like Heaven”ın devamı sayılabilecek hafif şarkılar beklendiğini, grubun ise tam tersini yaptığını anlatıyor. “The Same Deep Water as You”, o ters istikametin varabileceği en derin yerlerden biri. En sevdiğin grup bu. Neden burada olduğunu biliyorsun.

Ve sonunda Aşkın Nur Yengi ile Harun Kolçak’tan “Yeniden” geliyor. Parça 1987’de, 2. Kuşadası Altın Güvercin Yarışması için kaydedilmiş. Henüz ikisinin de 90’larda Türkiye popunun en tanıdık seslerinden ikisine dönüşmesinden önce. Biz de MDS’nin ne olduğunu öğrenmeden hemen önce, “Beni 1987 Kuşadası Altın Güvercin Müzik Yarışması’na götürün,” demiştin. 

Bölüm burada bitiyor.

Ama müzik bitmek konusunda pek iyi değil. Bir şarkıyı yeniden çaldığında, bir arkadaşının yıllar önce söylediği bir cümle yeniden odanın içinde dolaşıyor. 1987 geliyor. Sonra başka bir yıl. Sonra bir gece. Sonra biri gülüyor. Yaşanmış bütün zamanları birkaç dakikalığına şimdi yapmak mümkün sanıyorsun. Ancak şarkı bitince fark ediyorsun. Biri artık orada değil. Bundan sonra yapacağı tek şey olmamak olacak.

Ve bazen bir ömür boyunca cenazene gelemeyecek insanları sevmiş oluyorsun. Bazı insanlar hayatında ne çok yer kaplıyor. Yokluğunda ise hiç.

Bazılarıysa gittikten sonra içinde Kalahari kadar bir yeri kurutuyor.

Cünort No More.

İçinden geçen parçalar:

Lee Morgan – "Since I Fell for You"
Chris Isaak – "Forever Blue (Acoustic)"
Elvis Presley – "Blue Moon (Take 9/M)"
Billie Holiday – "Gloomy Sunday"
Dizzy Gillespie – "Incantation"
London Funk Allstars – "Knee Deep in the Beats (Pt. 1)"
The Roots – "Episodes"
Cünort – "Speeding Motorcycle"
Charlie Parker – "Lover Man"
John Coltrane Quartet – "Wise One"
The Cure – "The Same Deep Water as You"
Aşkın Nur Yengi & Harun Kolçak – "Yeniden"

Kırpılmış sesler:

Rita Hayworth – “Put the Blame on Mame”, Gilda (Charles Vidor, 1946)
Cünort – Caz Miras, 2 Mayıs 2024
Clerks (Kevin Smith, 1994) – filmden alıntılar
Slayer – "Raining Blood"
Öğretmenler Bulvarı 2, Vişnelik Camii – Eskişehir
Eskişehir’de gece ve büyük beyaz köpek, 25 Ocak 2025
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Asri Mezarlığı – Eskişehir
Cünort – Dikenli Tel, 12 Ocak 2021