Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?’de Asu Aksoy ve Burçin Altınsay, 6 ve 20 Şubat depremlerinin ardından Hatay’ın Defne ilçesinde sarı ipek kozası üretimi ve “barış ipeği” geleneğinin Emel Duman öncülüğünde kadın dayanışmasıyla nasıl yeniden canlandırılmaya çalışıldığını ele alıyorlar.
6 Şubat ve 20 Şubat 2023'te yaşanan ve 11 ili etkileyen büyük depremlerin üzerinden tam üç yıl geçti.
Depremden etkilenen şehirlerde somut ve somut olmayan, elle tutulamayan ögeleriyle kültür mirasımızın üçüncü yılda ne durumda olduğunu, miras ile birlikte iyileşme yönünde nasıl bir yol alındığını veya alınmadıysa nedenlerini konuşmak üzere programlar yapmaktayız. Şimdi ise somut olmayan, elle tutulamayan bir miras ögesini koruma ve yaşatma mücadelesinin deprem felaketi ardından Hatay’ın Defne ilçesinde nasıl devam ettirildiğini, “barış ipeği” diye adlandırılan bir tür ipek üretiminin neden önemli olduğunu, Defne ve Antakya kimliği için anlamını ele alıyoruz.
Konuğumuz Emel Duman; kendisi Antakyalı, Defne Apollon İpekçilik’in sahibi. Defne’de ailesinden gelen, anneannelerinden kalan bu üretimi sürdürmek, canlandırmak ve çok daha fazla sayıda üretici tarafından benimsenmesi için deprem öncesinden beri çalışıyor. Hatay’a özgü 'hatay sarısı' denilen ve nesli tükenmekte olan koza için coğrafi işaret alınması çalışmalarını deprem öncesi başlatmış ve işaret 2025’te alınabilmiş. Emek Hanım, deprem sonrasında ellerinde kalan çok az koza ile bu üretimi yeniden canlandırmak için kadınlarla bir dayanışma ağı kurarak çalışmaya devam etmiş ve Mustafa Kemal Üniversitesi ile birlikte “Peace Silk Of Hatay’ İpeğinin Evrensel Özellikleri” başlıklı projenin yürütücülüğünü yapmış. Bu proje, şiddet içermeyen şekilde, yumurta-tırtıl-koza-pupa-kelebek-yumurta yaşam döngüsünün devam ettirilerek iplik elde edilmesini hedefliyor. Ayrıca kendisine bu yılın başında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına İpek Böcekçiliği ve Dokuma alanında layık görüldü.
Emel Duman’a, deprem öncesinde artık tamamen unutulmuş olan bu somut olmayan mirası — sarı ipek kozası üretim bilgisini — nasıl yeniden canlandırmaya çalıştığını ve bu ipekçiliğin Antakya ile Defne’nin kültürel kimliği için ne anlama geldiğini sorarken; 6 ve 20 Şubat depremleriyle kent ve insanları gibi ipekçiliğin de sarsılmasının ardından, deprem sonrasında kadınlar arasında bir dayanışma ağı kurarak ipekçiliği nasıl yeniden canlandırdığını ve ne tür çalışmalar yürüttüğünü konuşuyoruz.
