Açık Bilinç’te Güven Güzeldere, bizimle aynı dönemlerde yaşamış ancak daha sonra soyları tükenmiş evrimsel kuzenlerimiz Neandertaller hakkında bugün neler bilebildiğimizi; genetikçi, antropolog ve biyolog Prof. Ömer Gökçümen ile konuşuyor.
Ocak ayında The New York Times gazetesinde çıkan bir yazı, yaklaşık 40 bin yıl önceden gelen bilgiler ışığında Neandertaller hakkında ne gibi çıkarımlar yapabileceğimizi analiz ediyor.
Ortada çok sayıda fosil yok. Genetik bilgiler ise her türlü çıkarıma izin vermiyor. Avrupa bölgesinde yaşamış olan Neandertaller hakkında çok şey bilmiyoruz. Asya'da yaşamış oldukları düşünülen Denisovalılar hakkında bildiklerimiz ise daha da sınırlı.
Geçen sene yine Prof. Ömer Gökçümen ile yaptığımız "'Yunxian'lı Adam' ve insanın evrimi" başlıklı programda, Denisovalılar konusunu bilim dünyasında kabul edilen son bilgiler ışığında ele almıştık.
Örneğin, Neandertallerin metabolizması nasıldı?
Biz Homo Sapiens insanlarına göre daha hızlı koşabiliyorlar veya aldıkları gıdaları (yediklerini) daha etkili bir şekilde enerjiye dönüştürebiliyorlar mıydı?
Bugün "Neandertal" sözcüğü "aptal" ya da "kaba sapa" anlamında bir tür aşağılama olarak kullanılabiliyor.
Acaba Homo Sapiens'in soyu tükenseydi ve dünyaya Neandertaller hakim olsaydı, tarım toplumuna - geçebilirlerse - ne zaman geçerlerdi? Bizler hakkında ne derlerdi? Peki bu gibi cevabı spekülasyona açık sorular konusunda bilim bize ne söylüyor?
🔹Neandertallerin yaşadıkları gruplar yaklaşık ne boydaydı?
🔹Grup-içi (yani 'toplumsal') etkileşim dinamikleri nasıldı?
🔹Homo Sapiens türü dünyaya aklıyla mı hakim oldu?
🔹Yani dünya yaşamış olan "en akıllı canlı türü" biz miyiz?
Burada şu genel soru da sorulabilir: Fosil kalıntılarının büyük ölçüde olmadığı bir ortamda, genom bilgisinden soyu tükenmiş canlılar hakkında neler öğrenilebilir ya da çıkarsanabilir?
Neandertaller konusunda bu açıdan da yaklaşmakta fayda var.
Geçen ay yine The New York Times gazetesinde yayımlanan bir başka yazıya da dikkatinizi çekmek isterim; Neandertallerin hayatlarının muhtemelen nasıl olduğunu ve Homo Sapiens bireylerle karşılaşmalarını sorguluyor.
